Ching Ching Tang is jeugdarts en coördinator van het Consultatie- en Adviesteam in de regio Gooi- en Vechtstreek. Wat is haar visie op de samenwerking met huisartsen, wat zijn de voordelen voor de patiënten, en wat kan er misschien nog beter?

Wij zien meerwaarde van deze aanpak, maar het voorbeeld wordt nog niet veel gevolgd door andere regio’s en gemeenten. Misschien is er een drempel omdat een gemeentelijke organisatie en een huisarts toch redelijk ver van elkaar af staan.“

Wat is in jouw ogen het voordeel voor de patiënten?
“Met name dat er meer tijd is voor de patiënt, én meer deskundigheid door het multidisciplinaire karakter van het team. Elk teamlid neemt zijn eigen specialisatie mee. De jeugdarts zijn sociaal-medische expertise en kennis over de ontwikkeling van het kind en de psycholoog en orthopedagoog hun kennis over psychosociale en psychiatrische problemen. Daarnaast is de snelheid waarmee patiënten gezien kunnen worden een groot voordeel. Vaak wordt al binnen 2 weken na het bezoek aan de huisarts contact met ze opgenomen. De wachtlijst voor een GGZ instantie is meestal veel langer, terwijl die er niet eens altijd aan te pas hoeft te komen.”

Zie je ook nog mogelijke verbeterpunten?
 Er is altijd verbetering mogelijk in de samenwerking tussen alle partijen die met jeugdigen te maken hebben; huisartsen, scholen, jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp en gemeenten. Agenda’s zijn vaak overvol en iedereen is druk. Ook is het wel eens  onduidelijk wat ieder te bieden heeft. Ons team probeert daarin als een spin in het web een netwerkrol te vervullen.

Spreekuur buiten het ziekenhuis, in de anderhalvelijnszorg. Steeds meer medisch specialisten in Drachten verlenen hun diensten aan de Regiopoli. Een initiatief met als doel huisartsen te ondersteunen met de expertise van specialisten, zodat zij patiënten zelf in behandeling kunnen houden en de druk op het ziekenhuis afneemt. Binnenkort wordt aan die anderhalvelijnszorg ook ADHD-diagnostiek toegevoegd. We spraken erover met de initiator achter het succesvolle concept, huisarts Wim Brunninkhuis, en psychiater Frans Huitema, die zijn diensten verleent aan de Regiopoli en betrokken is bij de opzet van de ADHD-verwijsstraat.

Wim, kun je uitleggen hoe de ADHD-verwijsstraat precies werkt?

Brunninkhuis: “Stel, je komt met je kind bij de huisarts na signalen vanuit bijvoorbeeld de school. Dan wordt hij of zij eerst gescreend door de huisarts en de POH-GGZ jeugd. We maken onderscheid in lichte, matige en ernstige problemen. Bij lichte problemen kun je je afvragen of er daadwerkelijk diagnose nodig is, of dat wat opvoedings- en/of educatie-adviezen volstaan, en de ernstige problemen horen natuurlijk echt thuis bij de tweedelijn. Bij een ‘matige ADHD-verdenking’ kunnen we doorverwijzen naar de anderhalvelijn. Het voordeel daarvan is dat de patiënt veel sneller gezien en geholpen wordt en de huisarts de patiënt ook weer sneller terugkrijgt, met een advies. De kinderpsychiater kan ook medicatie adviseren, maar het voorschrijven gebeurt door de huisartsvoorziening.”

Frans, denk je dat er een sneeuwbaleffect kan ontstaan als huisartsen zelf zien dat dit werkt?

Huitema: “Ja, daar ga ik wel vanuit. Als zo’n verwijsstraat loopt, dan wordt de drempel natuurlijk veel lager om de betrokken psychiate even te bellen: ‘ik heb hier deze patiënt die jij hebt gezien en je hebt dit of dat geadviseerd, maar ik loop hier tegenaan. Hoe pak ik dat op?’. De tweedelijn is een soort black box waar je soms moeilijk binnen komt, laat staan dat je er ooit direct een psychiater aan de telefoon krijgt. In de anderhalvelijnszorg heb je een of twee vaste psychiaters die veel makkelijker te bereiken zijn om even te overleggen.”

Frans, hebben jullie als specialisten wel tijd om óók in de anderhalvelijnszorg te werken? 

Huitema: “Dat hangt misschien af van aan wie je het vraagt, haha. Als psychiater zou ik het alleen maar erg leuk vinden als de ADHD-verwijsstraat open gaat. De huisartsen moeten voor hun ADHD-diagnostiek nu ook al naar ons – of een andere GGZ-instelling – verwijzen. Wat zou het mooi zijn als ik binnen de tweedelijn de ‘complexe’ ADHD-zaken kan doen, maar bijvoorbeeld een middag per twee weken gedetacheerd ben bij de anderhalvelijns van Brunninkhuis. Ik vind het ook best leuk om, om het zo maar te noemen, soms wat ‘eenvoudigere’ behandelingen te doen in plaats van alleen maar de héle complexe patiënten. Dat maakt mijn werk diverser, en ja dan is er zeker tijd voor. Omdat het uiteindelijk binnen mijn praktijk bij GGZ Friesland ook tijd bespaart. Die kan ik weer aan andere dingen besteden, op terreinen waar ik als psychiater binnen de instelling hard nodig ben.”

De kortere wachttijd werd eerder genoemd als een van de voordelen van de ADHD-verwijsstraat. Is die echt zoveel korter?

Brunninkhuis: “Ja, 1 tot 2 weken voor we een patiënt kunnen zien. Daar zijn we zelf laaiend enthousiast over, en specialisten ook. Wij geloven dan ook echt dat de anderhalvelijns de toekomst is voor de zorg in Nederland. Vooral omdat de zorg onbetaalbaar dreigt te worden. Ziekenhuizen hebben meer geld nodig, maar krijgen dat niet. Met als gevolg dat ze bepaalde individuele consulten willen afstoten.”

Wat moet er nog geregeld worden om de ADHD-verwijsstraat te kunnen starten binnenkort?

Brunninkhuis: “Voor de jeugd onder 18 hebben we een business case gemaakt naar de gemeente, omdat die dit financiert. De gemeente was vrij snel akkoord en positief. De laatste hobbels zijn nog de gesprekken met de POH’s-GGZ jeugd. Want wat doen die voordat de patiënt verwezen wordt, en wat is de nazorg ná het bezoek aan de diagnosestraat, dus als er al dan niet ADHD is vastgesteld? De gemeente wil dat er die voor- en nazorg door de POH-GGZ wordt geprotocolleerd, dat is nog een belangrijke voorwaarde waar we aan werken.”

Tot slot, wat is voor jullie de ultieme situatie straks?

Brunninkhuis: “Dat is als er veel en veel en heel veel meer zorg niet naar het ziekenhuis maar naar de anderhalvelijns gaat. Er zijn zoveel dingen die nu nog in het ziekenhuis gebeuren en dat is erg duur. Wij kunnen 30 tot 50% goedkoper werken, dat betekent dus enorme besparingen. De zorg heeft een limiet, dus moet je het anders organiseren. Vanuit dat standpunt ben ik begonnen aan de verwijsstraat. En ik wil huisartsen dan ook oproepen: doe alsjeblieft mee, het is zo leuk om te doen! Innovatie maakt je vak alleen maar leuker. Niets is dodelijker dan routine.”
Huitema: “Het wordt een ADHD-verwijslijn vanuit de huisartsen, gefinancierd door zorgverzekeraars. Maar ik hoop dat er input vanuit de GGZ kan komen. Daarmee sluiten we veel meer op elkaar aan en ontstaat er veel meer samenwerking, ook op de complexere patiënten die wel in de tweedelijn gezien moeten worden. Als we elkaar weten te vinden, kan dat een verrijking én een kostenbesparing opleveren. Zo zorgt dit initiatief voor verbinding die aan beide kanten het werkplezier ten goede komt. En dat komt uiteindelijk ook alleen maar de patiënt ten goede.”